|
Gezondheid en ziekte zijn niet twee verschillende toestanden die als tegengesteld kunnen worden beschouwd. De WHO (World Health Organisation) definieert ‘gezondheid’ als “Gezondheid is een toestand van compleet fysiek, mentaal en sociaal welbevinden en is niet alleen van toepassing op de afwezigheid van ziekte of een handicap”.
Aaron Antonovsky (hoogleraar sociologie) sprak van een ‘ease/dis-ease continuüm’. Continuüm betekent ‘aaneensluitend, een doorlopend geheel’, volgens Van Dale. ‘Ease’ in de zin van ‘gemak, comfort, behaaglijkheid’. Disease, het Engelse woord voor ‘ziekte’, als een gemis hiervan.
Geen scherpe scheidslijn dus, maar een in elkaar overvloeien.
De levende natuur kent geen statische toestanden. Alles is voortdurend in beweging. En evenwicht is niet anders dan een voortdurende fluctuatie rond een relatieve evenwichtstoestand. De mens is een zogenaamd ‘open systeem’, dat wil zeggen dat we voortdurend en op een onnavolgbaar complexe wijze een uitwisseling ondergaan met onze omgeving. Dit vereist tal van ingenieuze en uiterst effectief werkende regulatie systemen anders waren we slechts een zeer kort leven beschoren. Deze regulatiesystemen hebben tot taak om binnen de individuele grenzen deze toestand van evenwicht te handhaven. Stappen we van een warme ruimte de ijzige kou in dan zal ons lichaam zich a la minute anders moeten gedragen anders zouden we zoveel lichaamswarmte verliezen dat we al snel teveel zouden afkoelen. Als we eten of slapen worden er bepaald andere eisen aan ons lichaam gesteld dan wanneer we in een race tegen de klok proberen ondanks alle verkeersdrukte toch nog op tijd onze afspraak te halen.
Gezondheid heeft heel veel te maken met balans, met evenwicht. Balans tussen inspanning en ontspanning, tussen slijtage en reparatie, tussen eten en spijsvertering enerzijds en energieproductie ten behoeve van activiteiten anderzijds, tussen dag en nacht, tussen waken en slapen.
Wanneer het lichaam geconfronteerd wordt met factoren die de gezondheid dreigen te ondermijnen dan zal het onder normale omstandigheden reageren met pogingen om die verstorende invloeden te elimineren. We eten iets dat al bedorven is en het lichaam reageert met diarree. Uiterst effectief en snel, maar op het verkeerde moment wel lastig. We noemen dit een acute reactie van het lichaam. Acute ziektes hebben normaal gesproken die tendens tot zelfherstel in zich. We moeten alleen opletten dat de genezingscrises niet te heftig verloopt. Koorts is gezond maar 42 graden niet meer. Wanneer het lichaam ‘vast’ loopt in deze pogingen en het slaagt er niet in om verstorende factoren te elimineren, dan lopen we een grote kans dat zich een chronische ziekte ontwikkeld. Chronische ziekten missen normaal gesproken deze tendens tot zelfherstel. Ze gaan met ups en downs, van kwaad tot erger.
Het is van groot belang om te beseffen dat ziekten ons niet overvallen als een kwade en schadelijke factor van buiten ons lichaam. Een ziektetoestand is een uiting van een verstoorde situatie in het lichaam zelf. Deze verstoring draagt daarom altijd ook een uiterst persoonlijk karakter. Eigenlijk kun je stellen dat ziekte ons in de regel iets wil duidelijk maken, zoals de lampjes op het dashboard van een auto niet het probleem zelf zijn maar ons willen duidelijk maken dat er iets mis dreigt te gaan. Voorwaarde voor het omgaan met ziekte en gezondheid is o.i. het zoeken naar samenhang, naar het patroon dat herkenbaar is in de ziekte en de verschillende ziekte gebeurtenissen in de tijd. De ene keer is dat gemakkelijker te duiden dan een andere keer. Maar dat moet wel het streven van iedere geneesheer zijn, anders lopen we het risico vanuit onbegrip alleen maar symptomen te onderdrukken.
Het is onze nadrukkelijke doelstelling om u te helpen verstaan wat de achtergrond en de samenhang van uw klachten is, hoe deze situatie heeft kunnen ontstaan, wat we er gezamenlijk aan zouden kunnen doen om het lichaam weer in balans te brengen en wat u naar de toekomst toe van deze ziektegebeurtenis zou kunnen leren.
|
